Het gebouw van Hart door de jaren heen
Achter de gevel van Hart schuilt een rijke geschiedenis. Het monumentale pand aan de Kleine Houtweg heeft door de eeuwen heen verschillende functies gehad en is nauw verbonden met de geschiedenis van Haarlem.
Het Doopsgezind Weeshuis
In 1634 werd het Doopsgezind Weeshuis opgericht aan het Klein Heiligland in Haarlem. Dit oorspronkelijke weeshuis bestaat nog steeds en is te herkennen aan de gevelsteen naast het Doopsgezinde Blokshofje.
Door veranderingen binnen de Doopsgezinde Gemeente verhuisde het weeshuis in de loop der tijd meerdere keren, totdat de wezen in 1747 terugkeerden naar het Klein Heiligland.
Het weeshuis bood onderdak aan zowel jongens als meisjes. Toen de eisen rondom hygiëne en opvoeding veranderden, voldeed het oude gebouw niet langer, waardoor er gezocht werd naar een nieuwe locatie.
Een nieuw pand aan de Kleine Houtweg
Aan de Kleine Houtweg werd een geschikte locatie gevonden voor het nieuwe weeshuis. In 1872 startte de bouw in opdracht van de firma Meyer en Dyserinck, naar ontwerp van architect A. van der Linden. Twee jaar later, in 1874, werd het gebouw in gebruik genomen door het Doopsgezind Weeshuis.
Het weeshuis was voor die tijd modern ingericht, met stromend water, gasverlichting en een uitgebreid systeem met bad voorzieningen en warm- en koudwaterkranen. Ook waren er praktische voorzieningen zoals een wasruimte en spreekbuizen door het hele gebouw. Achter het huis lag een ruime tuin met een moestuin, speelruimte en een tuinhuis.
Bestemmingen door de jaren heen
In 1939 werd het gebouw in verband met de mobilisatie gevorderd door het Rijk. Het verloor daarmee zijn functie als weeshuis en kreeg in de jaren die volgden verschillende tijdelijke bestemmingen, waaronder die van arbeidsbureau. Het markeerde een duidelijke overgang naar een meer publieke en administratieve rol voor het pand.
Tussen 1982 en 1983 onderging het gebouw een ingrijpende verbouwing om het geschikt te maken als Rijksarchief, later onderdeel van het Noord-Hollands Archief. Hierbij werd niet alleen het bestaande pand aangepast, maar werd ook nieuwbouw toegevoegd aan de achterzijde van het terrein, om te kunnen voldoen aan de eisen van de nieuwe functie.
De intrek van Hart
Sinds 2014 is Hart gevestigd in dit rijksmonument aan de Kleine Houtweg. Vanuit deze historische plek brengt Hart kunst, kennis en cultuur samen voor inwoners van Haarlem en de regio Zuid-Kennemerland. Het gebouw, met zijn lange en veelzijdige geschiedenis, vormt daarmee opnieuw een plek waar mensen samenkomen en zich kunnen ontwikkelen.
Vandaag de dag worden de ruimtes van Hart gebruikt voor cursussen, ontmoeting en culturele activiteiten. Zo krijgt het monumentale pand opnieuw een levendige en publieke functie, passend bij de stad waarin het al eeuwen een rol speelt.
Open Monumentendag
Naast het volgen van cursussen of genieten van koffie of lunch in het Hart Café biedt de jaarlijkse Open Monumentendag een mooie kans om het gebouw eens van binnen te bekijken. Nieuwsgierig? Je bent van harte welkom!
